Gıdalardaki Radyoaktivite

Çok
11 yıl 10 ay önce #2850 Yazan: ruhsan
Gıdalardaki Radyoaktivite, ruhsan tarafından oluşturuldu
Radyonüklidler hava, su ve toprakta doğal olarak bulunmaktadırlar. Bizler de çevrenin bir parçası olduğumuzdan, bu radyonüklidler vücutlarımızda da bulunmaktadır. Her gün, hava, su ve gıdalar yolu ile radyonüklidleri almaktayız. Doğal radyoaktivite genellikle kayalarda ve toprakta, okyanuslarda ve inşaat malzemelerinde bulunmaktadır. Dünya üzerinde doğal radyoaktivitenin olmadığı bir yer bulmak mümkün değildir.

Radyoaktif elementler, radyoaktif izotop veya radyonüklid olarak ya da kısaca nüklid olarak adlandırılmaktadırlar. 1,500'den fazla radyoaktif nüklid bulunmaktadır. Radyonüklidler genellikle element ve atom ağırlığı ile sembolize edilmektedir. Örneğin atom ağırlığı 3 olan radyoaktif hidrojen ya da trityum H-3 ya da 3H olarak gösterilmektedir. Başka bir örnek olarak, 235 atom ağırlığına sahip Uranyum U-235 ya da 235U olarak gösterilir.

Radyoaktivite gıdalarda doğal olarak bulunabilir mi?

Evet. Yediğimiz içtiğimiz gıda ve içeceklerle, doğal yollarla bir miktar radyasyona maruz kalmaktayız. Bu gıdalar doğal olarak radyoaktiftirler. Bu gıdalar, potasyum ve karbon gibi, sağlık için gerekli ve diyetlerimizden çıkaramayacağımız elementleri içermenin yanı sıra iz miktarda uranyum, toryum ve diğer elementler içerebilirler.

Gıdalarda doğal radyoaktivitenin pek çok kaynağı bulunmaktadır, örneğin Potasyum 40 bileşeni. Bu bileşen tüm doğal potasyumların %0.012'sini oluşturmaktadır ve tüm canlı hücrelerin hücre zarlarında bulunmaktadır.

Doğal radyoaktivite, kayalar ve toprakta yer alan mineraller ile ürünlere transfer olabilmektedir. Balık ve kabuklu deniz ürünleri sudan ya da deniz diplerinden radyoaktivite alabilmektedirler.

Yapay radyoaktivite ise, sivil ya da askeri nükleer operasyonlarla çevreye ve gıdalara bulaşabilmektedir. Ardından doğal radyoaktivite gibi gıda zinciri boyunca yol almaktadır.

Aşağıda, bazı gıdalarda bulunan 40K ve 226Ra seviyelerine ilişkin bir tablo bulunmaktadır.

Tablo 1. Bazı gıdalarda doğal radyoaktivite
Gıda
40K, pCi/kg
226Ra, pCi/kg

Muz
3,520
1

Brezilya cevizi
5,600
1,000-7,000

Havuç
3,400
0,6-2

Beyaz patates
3,400
1-2,5

Bira
390
---

Kırmızı et
3,000
0.5

İçme suyu
---
0-0,17

Nasıl hesaplanır?

Sievert birimine sahip olan radyasyon dozu, milisievert ya da microsievert mertebelerindedir. Çünkü çevrede bulunan radyasyon oldukça küçüktür.

Radyoaktivite gıdalarda nasıl izlenmektedir?

Büyük miktarlarda radyoaktif atık üreten firmalar, çevreye saldıkları miktarı devamlı takip etmelidirler. Hükümetler tarafından ise ikinci kontroller gerçekleştirilir.

Ayrıca nükleer bölgelerin etrafındaki radyoaktivitenin ölçülmesinde oldukça etkin bir yol olduğundan sütlerdeki radyoaktivite seviyeleri dikkatlice takip edilmelidir. Bazı firmalar, bu bölgelerde ineklerin otlamasını sağlayarak, bu yolla sütlerine geçen radyoaktif madde miktarını takip etmektedir.

Benzer şekilde balık ve kabuklu deniz ürünleri yakalandıktan sonra izlenmektedir.
Radyoaktivitenin etkileri

Radyoaktivite, DNA yapısını etkileyebilmektedir. DNA hücre gelişimini ve fonksiyonlarını kontrol eden kompleks bir moleküldür. Düşük radyasyon ile yenilenme söz konusu olabilir fakat yüksek dozlarda radyasyon vücudun hücre yapısını etkilemektedir. Bu durumda kanser gelişimi söz konusu olur.

Yüksek oranlarda radyasyon hücreleri öldürür. Örneğin, radyoterapi ile tümör hücrelerini öldürmek için radyasyon uygulanır, aynı zamanda diğer taraftan normal dokularda hasar minimize edilmektedir.



www.f4st-ec.org/bulten/2008/11/tr/09.html


Ruhşan ÖZDEMİR ÇİFCİ
Gıda Mühendisi

Lütfen sohbete katılmak için Giriş ya da Hesap açın.

Sayfa oluşturma süresi: 0.120 saniye
Geliştiren: Kunena Forum