Cumartesi, 25 Nisan 2020 14:35

Gıda Krizi ve Artan Gıda Fiyatları Öne çıkarılmış

Yazan
Ögeyi değerlendirin
(0 oy)

Kıtlık
Kıtlık ürün elde edilememesi, nüfus dengesizliği veya hükümet politikaları yüzünden genel olarak gıda bulunmaması demektir. Bu olguyu genellikle bölgesel yetersiz beslenme, açlık, yaygın ve artmış ölümler takip  eder. Tarih boyunca her kıtada kıtlıklar yaşanmıştır. Günümüzde bazı ülkelerde, özellikle Afrika’da sahra çevresinde büyük kıtlıklar devam etmektedir.

Kıtlık tanımları 3 şekilde kategorize edilebilir:
1.    Gıda kaynakları miktarına göre
2.    Gıda tüketim miktarına göre
3.    Ölümlere göre
Bazı tanımlar şu şekildedir:
Blix – Bölgesel ölüm oranlarında önemli artışlara yol açan yaygın gıda azlığı
Brown ve Eckholm – Yaygın açlığa yol açan, gıda kaynaklarındaki ani ve hızlı düşüşler
Scrimshaw – Çok sayıdaki insanda gıda tüketim düzeylerinin aniden düşmesi
Ravallion – Nüfusun bazı kesimlerinde gıda alımında şiddetli tehlikeler ile birlikte alışılmadık ani ölümler
Cuny – Bir bölgedeki büyük miktarda insanın yeterli gıdayı alamaması neticesinde yaygın, akut beslenme yetersizliği durumunun oluşması
Tarih boyunca büyük kıtlıklar
2011 Doğu Afrika kıtlığı
2010 Sahel kıtlığı
2007–2008 Dünya gıda fiyatları krizi
2005–06 Nijer gıda krizi
1958 – 1961 Büyük Çin kıtlığı
1932–1933 Sovyet kıtlığı
Gıda Krizi ve Artan Gıda Fiyatları
Dünya gıda fiyatları 2007 ve 2008 yıllarının 1. ve 2. çeyreğinde önemli ölçüde artmış ve hem fakir ülkelerde hem de gelişmekte olan ülkelerde politik ve ekonomik istikrarsızlığa ve sosyal ayaklanmalara neden olan küresel bir kriz yaratmıştır. Medya her ne kadar yüksek fiyatları takip eden ayaklanmalara odaklansa da gıda güvensizliği nedeni ile süren kriz aslında yıllardır devam eden bir süreçtir.
2006 yılı sonlarında başlayan fiyatlardaki hareketlenmelerin başlangıç sebepleri arasında tahıl üreten ülkelerde yaşanan kuraklık ve artan petrol fiyatları vardır. Petrol fiyatlarındaki yükselmeler gübre, gıda taşımacılığı ve endüstriyel tarım maliyetlerinin artmasına da neden olmuştur. Diğer nedenler arasında biyoyakıtların gelişmiş ülkelerde kullanımının artması ve Asya’da orta sınıfın büyümesinden dolayı daha çeşitli gıdaya olan talepteki artış sayılabilir. Bu faktörler dünya gıda stoklarındaki düşme ile beraber dünya çapında gıda fiyatlarında yükselmeye neden olmuştur.  
2006 ve 2008 yılları arasında dünya ortalama pirinç fiyatları %217, buğday %136, mısır %125 ve soya %107 oranında artmıştır. 2008 Nisan sonunda pirinç fiyatları 24 sent olarak sadece 7 ay önceki değerinden 2 kat fazlaya çıkmıştır.
Gıda krizinin izlediği yol
2000: Artan talep küresel tahıl stoklarının azalmasına neden olmaya başladı. İnsanlar gıda zincirinde daha üst basamaklara çıktıkça daha fazla et, tavuk, yumurta ve süt ürünü, dolayısı ile daha fazla tahıl tüketmeye başlandı. Çünkü bu hayvanlarda tahılla beslenmekteydi.
2002: ABD doları 2008’in ortalarına kadar sürecek değer kaybetme sürecine girdi.
2004: Petrol fiyatları uluslar arası pazarlarda yükseldi ve yerel düzeyde yakıt masraflarını dolayısıyla nakliye ve gübreleme maliyetleri arttı
2005: Rusya ve Ukrayna’da ürünler kuraklık yüzünden zarar gördü, Avustralya en kurak yıllarını geçirmekte
2006: Tahıl üretimi % 2,1 düşerken yatırımcılar tarımsal ürünlere yönelmeye başladı. Tahıl fiyatları %21 arttı. (IMF Pazar fiyatları indeksine göre  2005-2008)
2007: Kuzey Avrupa’yı sel vurdu, Güney Avrupa, Türkiye, Kuzeybatı Afrika ve Arjantin kuraklıkla karşı karşıya. Tahıl fiyatları %31 arttı. (IMF Pazar fiyatları indeksine göre  2005-2008)
2007-2008: Bazı ülkeler gıda stoklarını korumak amacı ile ihracatı kısıtladı. Tahıl fiyatları %49 arttı. (IMF Pazar fiyatları indeksine göre  2005-2008)
2008 Sonu: Artan gıda fiyatları yüzünden 40 milyon insan daha açlıkla yüzyüze kaldı. Dünyada neredeyse 1 milyar insan yetersiz beslenmekte.
2009: Gıda ve enerji fiyatları başlangıçta biraz rahatlamasına rağmen hala yüksek, Etiyopya, Somali gibi insanların en duyarlı olduğu bölgelerde hala yükselme devam etmekte. Az tahıl stoku, iklim değişikleri, biyoyakıt üretimi ve yeni büyüyen ekonomilerde ortaya çıkan zenginlik fiyatların yüksek kalmasına neden olmakta.
Ortaya çıkış nedenleri
Dünya gıda krizinin ortaya çıkış nedenleri pek çok şekilde sınıflandırılsa da temel nedenler arz ve talep dengesinin talep yönünde aşırı şekilde artışı olarak kabul edilebilir. Bu dengeyi bozan nedenler ve etkileri şu şekilde sıralanabilir:
1.    Gelişmekte olan ülkelerdeki güçlü ekonomik büyüme, dünya gıda talebini arttırmış ve daha katma değeri daha yüksek tarım ürünlerine yönelime neden olmuştur.
2.    Tarımsal ürünler arz miktarlarındaki artış oranının yavaş olması, stok miktarlarının azalması, buna karşın beslenme, besleme ve biyoenerjiye olan taleplerdeki anormal artış önemli fiyat artışlarına neden olmuştur. Bu fiyat artışlarının da düşüş trendine gireceği beklenmemektedir.
3.    Pek çok aile işletmesi, et, süt meyve ve sebzeye bağlı olan değişen tüketim alışkanlıklarından faydalanmak istemektedir. Ancak endüstriyel tarım işletmeleri nedeniyle piyasaya girişte kapasite yetersizliği ve rekabet güçlerindeki zayıflama bunu imkânsız hale gelmektedir. Tarımsal malların kalite ve güvenliği bakımından endüstriyel işletmelerle rekabet edebilirlik imkânsız olmuştur.
4.    Yoksul hane halklarında satıcı grubunda olan çok küçük bir bölüm artan gıda fiyatlarından faydalanırken, bu malların satın alıcısı durumundaki kesim toplam yoksul hane halklarının büyük çoğunluğunu oluşturmaktadır.
5.    Pek çok ülke yetersiz beslenme ve çocuk ölüm oranlarını azaltma bakımından aşama kaydetse de, yoksulluk ve açlığı önlemeye yönelik politikalarda hedeflere ulaşılması mümkün görülmemektedir.
6.    Artan gıda fiyatları, kısa ve uzun dönemde yoksul kesimi besin değeri olmayan gıdaları tüketmeye yöneltecektir.
7.    Son yıllarda petrol fiyatlarındaki yükseliş tüm sektörlerde olduğu gibi tarım sektöründe de üretim maliyetlerini olumsuz etkilemiştir. Doğal kaynaklar bakımından yetersiz gelişmekte olan ülkeler artan enerji fiyatları nedeniyle daha da kötü duruma gelmeye başlamışlardır.
8.    Dış ticarette gelişmiş ülkelerin aşırı korumacı politikaları ve yüksek sübvansiyonlar gelişmekte olan ülkeleri olumsuz etkilemektedir. Tarım ürünleri fiyatları belirli bir seviyenin altına düşememektedir.
Yukarıda bahsedilen tüm bu dünya gıda krizi nedenleri ve etkileri aslında hem bir neden hem de bir sonuç olarak nitelendirilebilir. Krizin etkilerini hafifletebilmek için gelişmiş ülkeler dünya ticaretini geliştirici roller almalı, fiyat değişmelerinin olumsuz etkilerini azaltmada önemli adımlar atmalıdırlar.
Çözüm önerileri
Sayılan bu olumsuz koşulların bertaraf edilebilmesi öncelikle oldukça az olan tarımsal alanlardan maksimum verim alabilmek üzere girişimde bulunmayı gerektirir. Bunun için
1.    Tarım topraklarının verimli yüzey kısmının yok olmasını önlemek üzere erozyonla mücadele edilmelidir.
2.    Tarımsal altyapı güçlendirilmeli, tarımın desteklenmesi için fonlar oluşturulmalıdır.
3.    Stratejik tarımsal ürünler belirlenmeli (daha çabuk büyüyen soya, fasulye, darı vb.) ve bunların üretimine öncelik verilmelidir.
4.    Biyoyakıt üretimi kontrol altına alınmalı ve alternatif yenilenebilir enerji kaynakları desteklenmelidir.
5.    Son olarak gıda ürünlerinin fiyatları üzerindeki spekülatif müdahaleler mutlaka önlenmeli, bunun için düzenlemeler yapılmalıdır.


KAYNAKÇA
“2007–08 World Food Price Crisis.” Wikipedia, the Free Encyclopedia, April 20, 2013. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2007%E2%80%9308_world_food_price_crisis&oldid=551366775.
Ersoy, Ahmet Yağmur. “Gıda Fiyat Şoklarının Küresel Etkileri.”  Akademik Bakış Dergisi, no.29 (2012)
“Famine.” Wikipedia, the Free Encyclopedia, April 19, 2013. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Famine&oldid=550789299.
“Food Price Index” Food and Agriculture Organization, April 20, 2013. http://www.fao.org/worldfoodsituation/wfs-home/foodpricesindex/en/
“Food Crisis.” Wikipedia, the Free Encyclopedia, March 13, 2013. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Food_crisis&oldid=537150097.
“Food Out of Reach.” World Food Proggramme ,April 19, 2013. http://www.wfp.org/photos/gallery/food-crisis-timeline
Gürlük, Serkan, and Özlem Turan. “Dünya Gıda Krizi: Nedenleri Ve Etkileri.” Journal of Agricultural Faculty 22, no. 1 (2008): 63–74.
“Global Food Crisis In Depth” World Food Programme, April 20, 2013. http://www.wfp.org/global-food-crisis-in-depth

Okunma 270 kez Son değişiklik Cumartesi, 25 Nisan 2020 14:35
Yorum yapmak için oturum açın