Denetim, gıda kontrolörleri tarafından;
1) Gıda üretim zincirinin tüm aşamalarında, işlemeyle ilgili olarak kullanılan alet, ekipman, makine ve taşıma araçları,
2) Gıda maddelerinin üretimi ve hazırlanmasında kullanılan hammadde, yardımcı madde ve katkı, aroma ile diğer teknolojik yardımcılar,
3) Yan mamuller,
4) Mamuller,
5) Gıda maddeleri ile temas eden madde ve malzemeler ile temizleme ve bakım ürünleri,
6) Gıda maddelerinin perakende satış noktaları hariç dağıtım safhaları,
7) İşleme ve muhafaza teknikleri,
8) Gıda maddelerinin etiketleme, taşıma ve depolanması,konularında yapılır.
Denetim, gıda üretim zincirinin tüm aşamalarında veya uygun görülen aşama ve/veya aşamalarında denetim programına uygun olarak yılda en az iki kez; ayrıca gerekli görüldüğü zamanlarda veya şüphe ve şikayet üzerine yapılır.
Denetim, önceden uyarı yapılmaksızın gerçekleştirilir.
İşyeri Sorumlulukları
Gıda maddelerini denetlemek üzere işyerine gelen gıda kontrolörlerine, denetim esnasında yardımcı olmak zorundadır.
İşyerinin kapatılması veya sahip değiştirmesi halinde en geç 30. gün içerisinde bu durumu İl Müdürlüğüne bildirmek zorundadır.
İşyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisinin yapılan denetim sonuçlarına karşı itiraz hakkı bulunur.

Kontrol ve Denetim İşlemleri

a) Gıda kontrolörleri;
1)Gıda üretim zincirinin tüm aşamalarında bu yönetmeliğin amacına uygun olarak kontrol yapar ve bir denetim raporu düzenler,
2)İşyerlerince yapılan izleme ve doğrulama kontrollerinin yerine getirilip getirilmediğini denetler,
3)Gıda üretim zincirinin tüm aşamaları veya uygun görülen aşamaları ile ilgili olarak işyerinde tutulan üretim kontrolü ve laboratuar kayıtlarını inceler, gerektiğinde Bakanlıktaki dosyasında saklamak üzere bunların birer fotokopisini alır ve bunu denetim defterine işler.
4)Denetim işlemlerini mesleki bir gizlilik içinde yerine getirir.
5)Denetim esnasında herhangi bir engelleme ile karşılaştığında durumu bir tutanak ile tespit eder ve işlem yapılmak üzere tutanağı İl Müdürlüğüne tevdi eder.
6)Denetim esnasında, hammaddeden başlayarak hazırlama, işleme, imalat, paketleme, depolama, taşıma ve dağıtım aşamalarının herhangi birinde Gıda Kodeksine aykırılık gördükleri zaman durumu bir tutanak, ile tespit eder, müsadereyi gerektirecek bir aykırılık var ise, aykırılık oluşturan ürün partisini yeddi emin sıfatıyla işyeri yetkilisine ve/veya sorumlu yöneticisine aynı tutanakla teslim eder.
7)Denetim, gıda kontrolörünün gerektiğinde işyerinin sorumlu yöneticisi ve/veya çalışanlarıyla görüşmesi, işyerindeki ölçüm araçlarına göre kaydedilen değerleri okuması, ve/veya bu değerleri kendi araçlarıyla doğrulaması ile desteklenir.
8)Denetim/esnasında muayene ye analiz amacıyla gıda kontrolörü tarafından gerektiğinde numune alınır ve numune alma tutanağı ile numune alma etiketi hazırlanarak numuneye iliştirilir.
9)Denetim espasında iki takım halinde alınan numunelerden bir takımı şahit numune olarak İl Müdürlüğünde ve ürünün yapısını bozmayacak şekilde tekniğine uygun muhafaza edilir, bir takım numune ise muayene ve analiz yapılmak üzere usulüne.uygun olarak en kısa zamanda Bakanlık laboratuarına resmi prosedür ile gönderilir.
b) Gıda maddelerinin laboratuarda muayene ve analizi sonucunda üç nüsha halinde muayene ve analiz raporu düzenlenir. Muayene ve analiz raporlarının biri laboratuarda kalır, diğer ikisi değerlendirme yapılmak üzere ilgili İl Müdürlüğüne gönderilir.
c) Gıda kontrolörleri, muayene ve analiz raporu.ile denetim raporunu mevcut mevzuat kapsamında taklit, tağşiş ve sağlığa zararlı hususları da içerecek şekilde değerlendirir. Değerlendirme sonuçları olumlu ya da olumsuz bulunduğunda her halükarda işyerine bildirilir,
d) İşyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisi denetim sonuçlarının olumlu olması halinde, bu durumun kendilerine bildirilme tarihinden itibaren 15 gün içerisinde şahit numuneyi alabilir veya aldırabilir.
e) İşyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticinin denetim sonuçlarına, kendilerine tebliğinden itibaren azami 15 gün içerisinde itiraz hakkı mevcuttur. Raf ömrü 15 günden az olan ürünlerde işyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticinin ürünün raf ömrü süresince itiraz hakkı mevcuttur.
f) Denetim sonuçlarına itiraz edildiğinde, şahit numunenin Bakanlığın görevlendirdiği diğer yetkili laboratuarda muayene ve analizi yaptırılır. Bu sonuçlar kesin olup, verilecek karara esas teşkil eder. İtiraz durumunda, şahit numunenin analiz ücreti işyerince ilgili laboratuara ödenir.
Kontrol ve Denetim İşlemleri,
? Mesleki bir gizlilik içinde gerçekleştirilir.
? Denetimler Gıda Kontrolörleri, Gıda Kontrolör Yardımcıları, Yetkilendirilen Gıda Kontrolörleri ve Yetkilendirilen Gıda Kontrolörü Yardımcıları (Denetim Ekibi) tarafından yapılır.
? Yıllık Denetim Programı uyarınca yapılır.
? Gıda üreten işyerleri için Bakanlıkça verilen sicil numarasına göre kodlama yapılarak her üretim yeri için bir dosya açılır.
? Denetim, gıda üretim zincirinin tüm aşamalarında veya uygun görülen aşamalarında denetim programına uygun olarak yılda en az iki kez, ayrıca gerekli görüldüğü zamanlarda , şüphe veya şikayet üzerine yapılır.
? Denetimlerde takip edilmesi zorunlu olan, hijyen ve ürettiği ürünler yönünden risk taşıyan işyerlerinin denetimlerinde devamlılık sağlanır.

Denetimler üretim yerlerinde en az 3 Gıda Kontrolörü tarafından yapılır. Ancak yeterli sayıda Gıda Kontrolörü olmayan illerde denetimler 1 Gıda Kontrolörü ile 2 Gıda Kontrolör Yardımcısı tarafından yapılabilir. Gıda kontrolörünün ve Yardımcısının yeterli sayıda olmamaları halinde denetimler İl Müdürü ve Kontrol Şube Müdürünün sorumluluğunda Yetkilendirilen Gıda Kontrolörü veya Yetkilendirilen Gıda Kontrolörü Yardımcısı tarafından yapılabilir. Gıda satış ve toplu tüketim yerlerinde ise 2 gıda kontrolörü veya 1 gıda kontrolörü ve1 gıda kontrolör yardımcısı tarafından denetimler yapılabilir.
İl Müdürleri ve Kontrol Şube Müdürleri ile İlçe Müdürleri gerektiğinde kontrol amacıyla denetimlere bizzat katılır.
Denetim Ekibi, denetim esnasında herhangi bir engelleme ile karşılaştığında durumu bir tutanak ile tespit ederek ve denetimin engellendiğine dair tutanak tanzim ederek aynı gün içinde bir yazı ile ivedilikle Valilik Makamına iletilir. Polis, jandarma, muhtar veya ihtiyar heyeti üyelerinden birinin yeniden yapılacak denetime katılmaları sağlanır. Denetimin tekrar yapılması ve denetimin yeniden engellenmesi durumunda tutanak Valilik Makamınca görevlendirilen görevliye de imzalattırıldıktan sonra firmaya İdari Para Cezası uygulanır.
Ayrıca bu gibi durumlarda Türk Ceza Kanununun 258 inci maddesi gereği gerekçeli bir yazı ile denetimi engelleyen firma hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacaktır.
Denetim Ekibi, işyerinin gıda siciline kaydolup olmadığını ve sicil numarası alıp almadığını, imal ettikleri gıda maddelerinin bileşiminde bulunan maddeleri Bakanlığa tescil ettirerek üretim izni alıp almadığını ve sorumlu yönetici çalıştırıp çalıştırmadığını kontrol eder, yukarıdaki işlemler yapılmamış ise işyeri hakkında yasal işlem uygulanır.
İşyerinin HACCP kontrol sistemi var ise Denetim Ekibi HACCP planına göre sistemin çalışıp çalışmadığını kontrol edilir. Sistem dahilinde üretim yapılıyorsa numune alınmaz. Ancak gerektiğinde sistemin çalışıp çalışmadığını anlamak için numune alınıp analiz yaptırılır.
Denetim Ekibi, Gıda üretim zincirinin tüm aşamalarında Yönetmeliğin amacına uygun olarak kontrol yapar ve bir denetim raporu hazırlar.
Gıda üretim zincirinin tüm aşamaları veya uygun görülen aşamaları ile ilgili olarak, işyerinde tutulan ?üretim kontrolü? ve ?oto kontrol laboratuar kayıtlarını? inceler. Gerektiğinde ve aksaklık gördükleri takdirde bunlardan birer takım fotokopi alarak, işyeri denetim defterine işler ve sorumlu yöneticiyi uyarır. İşyeri denetim defterleri İl Müdürlüklerince her işyeri için tasdik edilerek işyerlerine zimmet karşılığında verilir.
Denetim Ekibi, Denetim esnasında hammaddeden başlayarak hazırlama, işleme, imalat, paketleme, depolama, taşıma ve dağıtım aşamalarının herhangi birinde gıda mevzuatına aykırılık tespit edildiğinde, sağlığın korunması ile ilgili risk taşımıyor ise işyeri denetim defterine ve denetim raporuna söz konusu hususları yazarak, işyeri bir defaya mahsus olmak üzere uyarır.
Sağlık riski var ise durum bir tutanak ile tespit edilerek, yedd-i emine teslim edilir ve analiz için hammaddeden veya üretim aşamalarından veya son üründen numune alınır.
İşletme sağlık riski bulunan koşulları düzeltinceye kadar Valilikten Olur alınarak üretimden men edilir. Numuneye ait Muayene ve Analiz Raporu sonucunun olumsuz olması ağır para cezası verilmesi için Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Muayene ve Analiz Raporu sonucunun uygun çıkması halinde yedd-i emin bozularak ve üretime izin verilir.
Denetim Ekibi, Denetim sonuçlandığında denetim tarihini, görüş ve tenkitlerini işyeri denetim defterine maddeler halinde işleyerek imzalar. Bir sonraki denetimde öncelikle işyeri denetim defterinde yer alan bir önceki denetime ait tenkitler kontrol edilir.
Denetim esnasında muayene ve analiz amacıyla Denetim Ekibi tarafından gerektiğinde Türk Gıda Kodeksine uygun olarak numune alınır ve numune alma tutanağı ile numune etiketi hazırlanarak numuneye iliştirilir. Numuneler mühürlenir.
Satışa hazır olarak depoda bulundurulan ambalajlanmış ve etiketlenmiş son ürünlerde etiket bilgileri Türk Gıda Kodeksi?ne uygun değil ise muayene ve analiz amacıyla numune alınmaz ve cezai işlemler uygulanır. Etiket bilgileri düzelinceye kadar ürünler mübadele konusu yapılmaz. Etiket bilgilerinde halk sağlığını tehdit edici taklit, tağşiş varsa ürünler firma tarafından piyasadan toplatılması sağlanır.
Kendi mevzuatında özel bir hüküm bulunmadığı takdirde denetim esnasında 2 takım halinde alınan numunelerden 1 takımı şahit numune olarak ürünün yapısını bozmayacak şekilde tekniğine uygun olarak İl Müdürlüğünde muhafaza edilir. 1 takımı ise usulüne uygun olarak en kısa zamanda ilgili Laboratuar Müdürlüğüne resmi yazı ile gönderilir. Yazıda hangi analizlerin istendiği belirtilir.
Risk taşıyan ürünlerden mutlaka numune alınır (Ör: mikrobiyolojik, toksikolojik, anabolizanlar, ağır metaller, pestisitler,?.vb.) laboratuara gönderilirken miktar analizlerinin yapılması talep edilir.
Günlük denetimler tamamlandıktan sonra Denetim Ekibi denetledikleri kuruluşlarla ilgili kayıtları İl ve İlçe Müdürlüğündeki Denetim Kayıt Defterine işler . Numunenin laboratuarda yapılan muayene ve analizi sonucunda 3 nüsha muayene ve analiz raporu düzenlenir. Muayene ve analiz raporlarının 1 nüshası laboratuarda kalır, diğer 2 nüshası değerlendirme yapılmak üzere ilgili İl Müdürlüğüne gönderilir.
Denetim Ekibi etiket, muayene ve analiz raporu ile denetim raporunu ilgili mevzuatına göre ( Türk Gıda Kodeksi ve varsa Ürün Tebliğine göre, yoksa zorunlu Türk Standardına göre, yoksa Gıda Maddeleri Tüzüğüne göre, yoksa uluslararası mevzuat hükümlerine göre) değerlendirir. Değerlendirme sonuçlarının uygun olmaması halinde muayene ve analiz raporunun bir nüshası işyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisine bir yazı ekinde tebliğ zarfı içinde taahhütlü olarak gönderir.
İşyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticinin denetim sonuçlarına kendilerine tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde itiraz hakkı mevcuttur. Raf ömrü 15 günden az olan ürünlerde ise itiraz hakkı ürünün raf ömrü ile sınırlıdır
Raf ömrü 15 günden az olan ürünlerde üretici firma isterse şahit numuneyi Bakanlığın belirlemiş olduğu diğer bir yetkili laboratuarda süresi içerisinde analizini yaptırarak gerektiğinde itiraz hakkını kullanabileceği hususunda uyarılır. Bunun için masrafları firma tarafından karşılanmak üzere şahit numune İl Müdürlüğü kanalıyla yetkili laboratuara gönderilir.

Denetim sonuçlarına itiraz edildiğinde şahit numunenin Bakanlığın görevlendirdiği diğer bir yetkili (referans) laboratuarda muayene ve analizi yaptırılır. Bu sonuçlar kesin olup verilecek karara esas teşkil eder. İtiraz durumunda şahit numunenin analiz ücreti işyerince ilgili laboratuara ödenir.
Şahit numunenin Muayene ve Analiz Raporunun değerlendirilmesinin olumsuz olması halinde cezai işlem uygulanır.
Olumlu çıkan Muayene ve Analiz Raporları da işyerlerine gönderilecektir. İşyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisi denetim sonuçlarının olumlu olması halinde bu durumun kendilerine bildirilme tarihinden itibaren 15 gün içerisinde şahit numuneyi alabilir ve/veya aldırabilir

İdari para cezasının uygulanması:

Denetim Ekibi işyerinin mevzuata uymadığını denetimle tespit ettiği taktirde, Para Cezası Kararı formunu düzenler. Para Cezası Kararı, Vali tarafından onaylanır. Para Cezası Kararı, işyerine bir yazı ekinde, Tebliğ Zarfı içinde taahhütlü olarak gönderilir.
Tebliğ Zarfı üzerindeki Tebliğ Alındısının Müdürlüğe intikalini müteakip 15 gün içinde eşin ödeme veya 1 ay içinde taksitlendirme yapılabilir. Aksi takdirde para cezası ilgili vergi dairesine gönderilerek tahsil ettirilir. Denetimlerde verilen idari para cezalarına ilişkin olarak ilgili firma tarafından İdare Mahkemelerine itiraz edilmesi ve Mahkemenin de firma lehinde karar vermesi halinde; kararın İl Müdürlüğüne tebliği tarihini izleyen 30 (otuz) gün içinde gerekçeleri ile itiraz edilmesi gerekmektedir.
Ağır para cezaları mahkemelerce verilir.
İşyerlerine uygulanacak kapatma cezası İl Müdürlüklerinde Valilik Oluru İlçe Müdürlüklerinde Kaymakamlık Oluru ile yapılmaktadır.