Gıda Tedarik Zincirinde Bilgi Teknolojileri Kullanımı

Tedarik zinciri, tüketici için değer üretmek üzere birlikte çalışan paydaşların oluşturduğu organizasyon ağı ve bunların ilişkili faaliyetleridir. Tedarik zinciri yönetimi günümüz küresel pazarında kritik bir yetkinliği temsil etmektedir.

Gelişen küresel ekonomide, firmaların potansiyel tedarik zinciri ortakları ile koordineli olarak yeni pazar fırsatlarını, yeni ürünleri ve diğer stratejik iş kararlarını hızlı ve doğru bir şekilde değerlendirme yetenekleri giderek daha fazla önem kazanmaktadır.
Gıda tedarik zinciri; kaliteli ve güvenli hammaddenin tedariği ile başlayan, gıdanın geçirdiği işlemler, ara ve bitmiş ürün lojistiği ile tüketiciye ulaşmasına kadar geçen süreçte tüm faaliyete ilişkin verileri kapsayan bir bütündür. Gıda tedarik zinciri yönetimi; gıda güvenliği ve kalitesini koruma hedefinde olup, zincir boyunca ürün ve bilgi akışının sorunsuz bir şekilde sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla iş süreçlerinin koordinasyonudur. Gıda tedarik zincirinin doğru bir şekilde yönetilmesi için gereklilikler; paydaşlar arasında etkili iletişim, zincirin teknoloji ve standartlardaki gelişmelere uyum sağlayabilmesi ve etkin bir lojistik yönetimidir.

Gıda kaynaklı sağlık sorunlarının artmasıyla ortaya çıkan gıda güvenliği krizinde tüketicinin sarsılan güveni ve potansiyel riskler tedarik zinciri yönetiminin önemini artırmaktadır. Tedarik zinciri yönetimi, bireysel yaklaşım yerine paydaşları, aynı amaç doğrultusunda çalışan bir bütün olarak kabul edip, süreç boyunca her bir işlem için en etkin (kalite, zaman, maliyet vb. bakımından) seçenekte karar kılınmasıdır. Gıda sektöründe fazla sayıda tedarikçi ve müşteriyle çalışıldığından tedarik zinciri geniş olup; insan sağlığı açısından taşıdığı risk, kısa raf ömrü, hassas kalite parametreleri vb. özellikleriyle gıda üretimi diğer sektörlerden ayrılmaktadır. Paydaşların herhangi birinden kaynaklı bir problemin tüm zinciri etkileyerek ürünün kalitesini düşüreceği ve gıda güvenliğini riske atacağı gerçeğiyle zincir bütünlüğünün sağlaması ekstra önem kazanmaktadır. Etkin bir tedarik zinciri yönetimiyle karşılaşılabilecek olası bir sorunda geriye dönülerek problemin kaynağı tespit edilir ve ürünün geri çağrılma süreci hızlandırılmış olur; bu şekilde izlenebilirliğe ışık tutulur. İzlenebilirlik; bir ürünün hammadde tedariğinden başlayıp tüketiciye ulaşmasına kadar olan süreçte dokümantasyon, etiketler, kodlar veya diğer izleme araçlarının veya teknolojilerin kullanımıyla, ürünün tedarik zinciri içerisindeki hareketi ve yerini izleme yeteneğidir.
Birçok ülkede yasal bir zorunluluk olarak mevzuatlar kapsamında yer verilen izlenebilirlik kavramının gereklilikleri uluslararası standartlarda da açıklanmıştır Mevzuatımızda, tarım ve gıda ürünleri için firmalara izlenebilirliğin sağlanabileceği bir sistem kurma zorunluluğu getirilmiştir.
Bilgi teknolojileri; verilerin tanımlanması, hesaplanması, iletilmesi ve depolanması için bilgi işlem platformlarının, internet tabanlı iletişim cihazlarının ve protokollerinin kullanımı olarak tanımlanan ağ sistemleridir. Gıda tedarik zinciri yönetiminde kullanılan bilgi teknolojileri; zincir boyunca entegrasyonu kolaylaştırır.
Ayrıca, gıda güvenliği standartlarını ve kalite indislerini gerçekleştirirken maliyetlerin de düşürülmesi için kapsamlı bilgi sağlar. Süreç iyileştirmelerini veya yönetim kararlarını destekleyen veriler, tedarik zinciri paydaşlarıyla bilgi paylaşımı ve işbirliği ile gerçekleştirilir. Ayrıca, verilerin kapsamlı ve ayrıntılı verilebilmesi, kullanılan bilgi teknolojisinin yeteneklerine de bağlıdır. Tedarik zinciri yönetiminde kullanılan bilgi teknolojileri; hammadde eldesinden başlayan işlemleri ürün son tüketiciye ulaşana dek izlerken, paydaşlar ürünün fiziksel yolunu gösteren bilgiye sahip olurlar. Bu şekilde izlenebilirlik sağlanır, kalite korunur, verimlilik artar. Etkin stok yönetimi, üretim ve lojistik planlamalarıyla zamandan kazanılır, işletme performansı yükselir. Yenilikçi ve teknolojik tedarik zinciri yönetimi işletmeyi rekabette ön plana çıkarır. Herhangi bir aşamadaki paydaş, ürün hakkında detaylı bilgi sahibi olur; gıda güvenliği ve kalitesini sorgulayabilir, şeffaflık artar.

Kurumsal Kaynak Planlaması (ERP)
ERP sistemleri; üretimden lojistiğe, stok kontrolünden kalite yönetimine, finanstan insan kaynaklarına kadar tedarik zinciri sürecinde gerçekleşen tüm faaliyete ilişkin işlem ve
verilerin entegrasyonunu sağlayan ticari yazılım paketleridir. ERP yazılımları; tedarik zinciri paydaşlarının bilgi paylaşımlarına olanak tanır ve izlenebilirliğin sağlanmasında yardımcıdır. Firmaların ihtiyaçlarına göre belirli bir sınıra kadar özelleştirilebilirler.
Gıda sektöründe faaliyet gösteren firmalarda karşılaşılan; üretim sürecinde kalite ve maliyet takibi, yetersiz stok kontrolü, standardizasyon eksikliği, farklı lokasyonlar arası
bilgi aktarımı problemlerine ERP’ nin çözüm getirebileceği belirtilmektedir. 
ERP uygulamaları; firma içerisinde gerçekleşen tüm faaliyete ilişkin parametreleri ilişkilendirerek veri üretir ve işlemleri optimize eder. Örneğin; bir siparişin girişiyle üretim planı oluşturulurken dağıtım planlamaları da yapılır, aynı zamanda stok seviyesi kontrol edilir. Gıda sektöründe faaliyet gösteren bir firmada ERP yazılımı kullanıldığını düşünürsek; malzeme ve stok yönetimi başlığı altında; satın alma, malzeme giriş-çıkışı, depo ve dağıtım yönetimi yer alabilir. Talebe uygun kapasite planlamalarıyla malzeme ihtiyaçları belirlenip üretim tipi seçilebilir. Aynı zamanda, kalite spesifikasyonları belirlenerek etkin bir kalite yönetimiyle uygunluk kontrolleri yapılabilir.
Sistemin dezavantajları olarak; yüksek kurulum ve değişim maliyeti, bir bölümündeki verimsizliğin diğer bölümleri etkilemesi ve eğitimli personel yetersizliği gösterilebilir.

 

Kaynak: https://onaylitedarikcim.com/


Ideative Danışmanlık