Tedarik zinciri ve blokzincir

Blokzincir; ağ ortamında onaylanmış kullanıcılar tarafından şifrelenen verilerin değişmez bir dağıtık veritabanına kaydedilerek tüm kullanıcılar tarafından eş zamanlı takibinin sağlandığı teknolojidir.

Blokzincir teknolojisinde işleyiş; tedarik zincirindeki tüm paydaşların kendini sisteme kaydetmesiyle başlar; benzersiz kimlik ve dijital profiller sistemde eşleşir. Her kullanıcı için anahtar çiftleri oluşturulur. Her bir paydaş tarafından yeni bir işlem yaratıldığında bu değişikliğin algılanması ve zincirdeki paydaşların belirli prosedürleri dikkate alarak bu işlemi onaylamasıyla zincire yeni bir blok eklenir. Tedarik zinciri boyunca ürün eklenmesi ve güncellenmesi durumunda taraflarca akıllı sözleşmeler imzalanır. Bu işlemler anahtar çiftleriyle gerçekleştirilir.
Blokzincirin, tedarik zinciri yönetiminde karşılaşılan sorunlara getirdiği yenilikçi çözümler; merkezi olmayan yapısı, güvenliği, denetlenebilirliği ve akıllı uygulama olmasıdır. Tedarik zinciri boyunca sonsuz bilgi kaydı ve paydaşlar tarafından eş zamanlı izlenebilirlik, denetlenebilirliğin ölçütüdür. Veri kaynağının bütünlüğünde işlemlerin sisteme eş zamanlı geçişi ve kurcalamaya dayanıklı oluşu, değişmez ve güvenli olduğunun göstergesidir. Maliyeti artırmadan tedarik zincirindeki olası değişikliklere hızlı bir şekilde adaptasyon sağlanması, taraflarca imzalanan akıllı sözleşmelerle mümkündür. Tedarik zinciri paydaşları arasında dijital imzalar güvencesiyle birebir iletişim sağlandığından aracılar da ortadan kaldırılmış olur.
Gıda tedarik zinciri yönetiminde; paydaşlar arası iletişimi güçlendirmek ve gıdanın izlenebilirliğini sağlamak amacıyla blokzincir teknolojisi kullanılarak endüstriyel bir platform oluşturulabilir. Yeni bir tedarikçiyle işe başlama veya devam eden iş ilişkileri için tedarikçilerle akıllı sözleşmeler imzalanabilir. Gıda tedarik zincirine ait detaylarda gıdanın hareketi izlenebilir, bu şekilde gıda güvenliği ve kalitesi sorgulanabilir. Onaylanmış kalite sertifikalarıyla ürün orijinalliği kanıtlanabilir. Paydaşlar tarafından eklenen veya güncellenen verilerle sistem canlı tutulur. 
Gıda sektöründe blokzincir teknolojisi kullanılarak yapılan projeler ve uygulamalarda, tedarik zincirindeki paydaşlar sisteme entegre edilmektedir. Bu şekilde, güvenli gıda üretimi ve dağıtımını sağlayabilmek için kanıtlanmış ve güvenilir bir ortam oluşturulmaktadır. Blokzincir, farklı teknolojilerle (RFID, IoT vb.) kombine edilmekte, bu şekilde gıda tedarik süreçleri daha şeffaf olmakta ve yüksek otomasyonla izlenebilmektedir. 2019 tarafından yapılan bir çalışmada gıda tedarik zincirinde ürünlerin tedarikçiden tüketiciye ulaşmasını takip edecek bir blokzincir sistemi tasarlanmıştır. Örnek uygulamada muzun tedarikçiden tüketiciye şehirlerarası taşınması takip edilmiştir. Tedarikçi, taşımacı ve satış noktasından oluşan sistem, gıda ürünlerinin taşıma esnasındaki sıcaklık koşullarının kayıtlanması ve teslim sonucu ürün kabulünde para alışverişinin akıllı sözleşme ile gerçekleşmesini sağlamaktadır. Bu sistemde, blokzincir ile kombine edilen teknoloji taşıma sırasında muz sıcaklığını ölçen IoT türü endüstriyel termometrelerdir.
Blokzincir yapısından dolayı; kalite, güvenilirlik, hız, maliyet, risk azaltma, sürdürülebilirlik ve esneklik gibi anahtar tedarik zinciri yönetimi hedeflerine ulaşmada etkilidir. Öncü kuruluşların blokzincirin standardizasyonu için yaptıkları hazırlıklar, danışmanlık şirketlerinin teknolojiyi kullanmak isteyen firmalara sağladığı teknik ve stratejik destek, yazılım firmalarının blokzincir tabanlı altyapılar ve uygulamalar geliştirmesi, blokzincir araştırma laboratuarları kurulması; bu teknolojinin yaygınlaşacağının göstergesi olarak yorumlanabilir.


Ideative Danışmanlık